Regie houden tijdens je bevalling — wat betekent dat eigenlijk?

Ben je het woord “regie houden” al tegengekomen? Iedereen heeft het erover: geboorteplannen, Instagram-accounts vol “bevallen met ballen”, beleidsdocumenten van de KNOV en NVOG. Regie is hét toverwoord in de geboortezorg geworden. Tegelijk gaat bevallen ook over overgave — over iets kunnen loslaten, in je lijf zakken, je laten dragen door een proces dat je niet zelf stuurt. Hoe zit dat nou? Kun je wel regie houden, terwijl je je ook overgeeft?

Ik heb hier lang over nagedacht — voor mijn opleiding schreef ik er zelfs een heel essay over — en ik deel de belangrijkste inzichten graag met je, want ik denk dat ze je kunnen helpen. 

Gaat regie over hoe je bevalling verloopt? 

Het eerste dat me opviel toen ik dit ging uitzoeken: regie gaat eigenlijk niet over hoe je bevalling verloopt, of over jouw lichaam als zodanig. Regie gaat over iets anders — over wíe de keuzes maakt wanneer er een medische mogelijkheid op tafel ligt. Een ruggenprik, een inleiding, een weigering van een handeling: regie speelt zich af in het contact tussen jou en je zorgverlener. Het is relationeel. Het gaat over of jij serieus genomen wordt als degene die uiteindelijk beslist — niet over of jij “de controle” hebt over je lichaam zelf.

Dat onderscheid is belangrijker dan het lijkt. Want het fysiologische proces van bevallen — de weeën, de manier waarop je lichaam zich opent — dat is geen proces dat je kunt regisseren. Dat proces gedijt juist bij het tegenovergestelde: ontspanning, overgave, vertrouwen dat je het aankunt zonder dat je het hoeft te “managen”. Regie en overgave zijn dus geen tegenpolen die tegen elkaar strijden. Het zijn twee heel verschillende dingen: regie speelt zich af tussen jou en de mensen om je heen, overgave speelt zich af in jou. Hoewel overgave niet mogelijk is, als je relationeel niet veilig bent – ofwel, als jij niet de regie hebt. 

“De zwangere/barende heeft de regie” is een pas een issue geworden in het beleid in Nederland, toen werd geconstateerd dat er een probleem was met name rond de medische bevalling. Daarmee gaat regie over technologie, kennis en macht. Regie ging vooral over: wie heeft welke kennis, wie heeft welke tools, en wie beslist daarover?

Regie, met andere woorden, is ontstaan samen met kennis en technologie. Regie werd pas een probleem in beleid – en een belofte aan zwangeren – toen zwangeren / moeders / mensen constateerden dat er regie mogelijk was (keuzes dus), en dat zij zélf die regie wilden in plaats van de medische mogelijkheden te ondergaan. 

Waarom die regie er wél toe doet

Uit onderzoek blijkt keer op keer dat de mate waarin je je gehoord en betrokken voelt — of je zorgverlener je écht als partner behandelt in plaats van als lijdend voorwerp — een van de sterkste voorspellers is van hoe je later op je bevalling terugkijkt. Sterker nog: het is een van de belangrijkste factoren in het voorkomen van een traumatische ervaring. Niet de pijn op zich, niet of het “volgens plan” ging — maar of jij het gevoel had gezien en gehoord te worden, ook op het moment dat het ingewikkeld werd.

Wat óók sterk naar voren komt: het gevoel dat je het aankunt — vertrouwen in jezelf om met de situatie om te gaan, wat er ook gebeurt — is minstens zo bepalend als de daadwerkelijke uitkomst. Dat is geen blind vertrouwen dat het vanzelf goed komt. Het is vertrouwen dat je, wat er ook gebeurt, niet alleen komt te staan.

Niet iedereen hecht evenveel waarde aan zelf kiezen — en dat is oké

Een ander inzicht dat me trof: niet elke vrouw wil evenveel zelf beslissen. Sommigen willen dat heel bewust zelf doen. Anderen leggen het liever grotendeels bij hun zorgverlener neer, vanuit vertrouwen, niet vanuit onverschilligheid. Beide keuzes zijn legitiem — en interessant genoeg blijkt uit onderzoek dat de tevredenheid achteraf bij beide groepen om dezelfde dingen draait: heb je je gehoord gevoeld, kwam de ervaring ongeveer overeen met wat je verwachtte, en had je het gevoel dat je het aankon.

Met andere woorden: het gaat niet om hoeveel keuzes je zelf maakt. Het gaat om of je, ongeacht wie er beslist, een mens blijft in dat proces, en niet alleen maar een lichaam dat behandeld wordt.

Wat betekent dit voor mijn werk als doula?

Dit is precies waarom ik dit werk doe zoals ik het doe. Niet om jou te overtuigen van één bepaalde manier van bevallen, en niet om je aan te sporen tot zoveel mogelijk “eigen regie” alsof dat op zich het doel is. Wel om samen met jou:

• een realistisch beeld op te bouwen van hoe het kan lopen — inclusief de scenario’s die je liever niet onder ogen ziet, zodat je niet wordt overvallen als het anders gaat;
• vertrouwen op te bouwen in jezelf, in wat je aankunt — met ontspanningstechnieken en communicatietools, niet met affirmaties die doen alsof het toch vanzelf goed komt;
• er tijdens de bevalling te zijn als iemand die jou blijft zien als persoon, ook wanneer een ziekenhuisomgeving je soms vooral als casus lijkt te behandelen;
• en achteraf zonder oordeel met je terug te kijken — ook als de bevalling er anders uitzag dan je vooraf had gewild.

Of je nu kiest voor een thuisbevalling of bewust voor een medische omgeving, of je nu veel of weinig zelf wilt beslissen: wat iedereen nodig heeft, is niet alleen zijn met de angst en de pijn. Dát is waar ik naast je sta.